Nieuws Binnenland

TOP NL: Amsterdams led-bedrijf wil met eigen innovatie tl-markt openbreken

Donderdag 28 mei 2015 18:00 Door Ben Zwirs
Van DOW JONES NIEUWSDIENST

AMSTERDAM (Dow Jones)--Als het aan het Amsterdamse Seaborough Research ligt, staat de lichtindustrie aan de vooravond van een grote verandering. Met een nieuw stukje led-technologie heeft het kleine Nederlandse concern naar eigen inzien namelijk alles in huis om de miljardenmarkt voor tl-verlichting blijvend te verstoren. Maar critici zien nog bezwaren.
"Dit is de heilige graal voor de tl-markt: een led-versie die op alle infrastructuur werkt", zegt chairman Martijn van Rheenen over de oplossing van het Nederlandse bedrijf waarmee iedere tl-buis zonder problemen vervangen zou kunnen worden door een buis met led-lampjes. "Dat zal een disruptie gaan veroorzaken waar sommige partijen gebruik van zullen maken en waar andere door worden getroffen."
En het is een flinke markt. Naar schatting zijn er wereldwijd zo'n 12 miljard tl-buizen en daarvan zijn er jaarlijks ruim een miljard aan vervanging toe in alleen al Noord-Amerika en Europa, de markten waar Seaborough vooralsnog voor gaat.
De led-buis is echter nog geen algemeen goed. Want waar de gloeilamp al niet meer te krijgen is en ook de halogeenlamp op termijn volledig wordt verbannen uit Europa, maakt de tl-markt nog maar mondjesmaat de overstap naar led. Van Rheenen schat deze op 5% tot hooguit 8%. En dat terwijl de voordelen aanzienlijk kunnen zijn. Een overstap van tl- naar led-verlichting zou een aanzienlijke energiebesparing kunnen opleveren door het hogere energierendement en de betere lichtopbrengst, zo is althans de belofte. Daarnaast gaan led-buizen veel langer mee, wat installatiekosten scheelt, en maken ze geen gebruik van de giftige stoffen die wel in tl-buizen zitten, betoogt chief executive Paul van Doorn van het bedrijf.
Het gebrek aan een universele, 'one size fits all' oplossing voor de vervanging van de tl-buis heeft volgens Van Rheenen altijd de conversie tegengehouden. Tl-buizen worden namelijk gevoed via een elektronische of magnetische ballast, en ook binnen die hoofdgroepen verschillen de producten van elkaar. Dat was voor de traditionele tl-buis nooit een probleem; die deed het altijd. Maar voor een led-buis geldt dat niet. Wie een tl-buis wil vervangen door een led zal de armatuur daarom moeten aanpassen door de voorschakelapparatuur te vervangen of zelfs de bedrading door te knippen en aan te passen. De arbeidskosten die hiermee gepaard gaan, doen de financiele voordelen voor bedrijven voor een groot deel of geheel teniet. En dan nog is het maar hopen dat de led-lampen gaan branden en het de beloofde lange levensduur volhouden.
Met de oplossing van Seaborough zijn die problemen echter verleden tijd, beloven de topmannen van de onderneming. Simpel gezegd 'voelt' een stukje technologie in de uiteindes van Seaborough's led-buis om welk type ballast het gaat en past zich daar op aan. De heersende overtuiging was lange tijd dat dat onmogelijk was, 'maar we hebben die noot gekraakt', aldus Berry Kock, senior advisor voor het technologiebedrijf. Prototypes liggen inmiddels klaar en de patenten zijn gepubliceerd.
Uit de sector klinkt echter nog ongeloof en scepsis: eerst zien dan geloven. "Het zou heel knap zijn. We kennen die verhalen", zegt Rob van Heur van onderzoek- en adviescentrum Laborelec. Het grote probleem is volgens hem echter dat tl-armaturen simpelweg niet gemaakt zijn voor led. Het belangrijkste bezwaar bij het zogeheten retrofitten is dat led-lampen zo koel mogelijk moeten blijven, in tegenstelling tot tl-buizen, die een hogere optimale werkingstemperatuur hebben. Bijgevolg kun je tl-buizen van bijvoorbeeld 58 watt vervangen door led-buizen van hooguit 25 a 30 watt. "Een afname van het energiegebruik, gaat in veel gevallen ook gepaard met een afname van het lichtniveau", aldus Van Heur.
Ook kan bij retrofit de garantie van fabrikanten op het armatuur vervallen en kan de veiligheid in het geding komen. "Er zijn gewoon heel veel haken en ogen bij retrofit. Het is als een oude Mercedes om laten bouwen door een hybride Prius-motor te installeren. Dat is natuurlijk ook geen optimale oplossing om energie te besparen", zegt hij. De beste oplossing is volgens hem dan ook een volledig nieuwe led-armatuur. Dat kost natuurlijk geld, maar deze is in tegenstelling tot een tl-armatuur wel volledig ontworpen voor het gebruik van led-buizen.
Wat echter in het voordeel spreekt van led is dat deze lichtbron nog altijd stappen maakt in lichtproductie en -efficientie, zegt Van Heur. Volgens Kock levert een led-lamp inmiddels 100 tot 150 lumen per watt - wat aangeeft hoeveel licht wordt geleverd - waar tl blijft steken op 90 lumen per watt. Binnen 3 a 4 jaar zal led bovendien op 225 lumen per watt zitten, is zijn overtuiging.
Volgens Koninklijke Philips nv (PHIA.AE), 's werelds grootste verlichtingsbedrijf en marktleider op het gebied van led-buizen, kan een overstap naar led-buizen meer dan 50% aan energie besparen, waarmee de investering al binnen een jaar kan worden terugverdiend. De tragere overgang van tl naar led schrijft het concern toe aan het feit dat tl-buizen al zeer zuinig zijn en de toegevoegde waarde van led daarmee kleiner was dan bij bijvoorbeeld gloeilampen. Maar nu de led-technologie nog zuiniger wordt, ziet Philips in het tl-segment een versnelling in de vervanging door led-buizen, zegt een woordvoerder.
De reden dat een klein bedrijf in het oostelijk havengebied in Amsterdam - met slechts 15 vaste medewerkers - met een oplossing komt waar miljardenbedrijven nooit in slaagden, is volgens Van Rheenen omdat bij de gevestigde orde de prikkel ontbreekt om te vernieuwen. Het huidige verdienmodel is gebaseerd op de verkoop van tl-buizen en -armaturen en het heeft economisch gezien nog geen zin daar iets aan te veranderen, legt hij uit. Daarnaast zijn grote technologiebedrijven als Philips, Osram en Samsung bezig met enorm veel producten, waardoor de aandacht verwatert.
Of Seaborough de enige is die deze oplossing in handen heeft, durft hij niet te zeggen. "We weten niet van een andere partij die een gelijkwaardige oplossing heeft, maar we zijn niet zo arrogant dat we ervan uitgaan dat wij de enige zijn die dit kunnen bedenken", zegt Van Rheenen.
Seaborough is voor 56,25% in handen van Momentum Capital, een private-equitybedrijf dat investeert in duurzame technologie en stedelijke ontwikkeling. De rest van de aandelen is in handen van chief technology officer Jurgen Honold, die diverse patenten inbracht, en van een niet nader genoemde angel investor, die al sinds de oprichting bij de onderneming betrokken is.
Aanvankelijk was Seaborough van plan om de led-buizen zelf te gaan produceren, maar van dat idee is de onderneming al vroeg afgestapt. "Andere bedrijven zijn daar beter in, wij zijn een patentenfabriek", zegt Van Doorn. Om de innovatie te gelde te maken, zullen in plaats daarvan licenties worden uitgegeven aan maakbedrijven. Of dat een exclusieve licentie wordt of dat er meerdere worden verstrekt weet de CEO nog niet; wel dat die beslissing zal afhangen van de financien.
Het enige dat nog kan voorkomen dat de led-buis van Seaborough op de markt komt, is 'een boze koper' met als enige doel het product van de markt te houden en de nek om te draaien, stelt Van Rheenen. "Dat zou heel erg jammer zijn, maar het is onvermijdelijk dat dit er komt. Wat wij kunnen, kan een ander ook", aldus de chairman. "Een industrie kan heel lang proberen iets tegen te houden, maar op een gegeven moment gaat iedereen om. Het is uitstel van executie."
En als de gevestigde orde niet door de markt gedwongen wordt om te schakelen, dan zal Brussel daar wel voor zorgen, gelooft het management. Want nu een universele en schone oplossing voor handen is voor de met giftige kwik gevulde tl-buis, zullen de beleidsmakers van de Europese Unie snel een verbod in gaan stellen, zoals al gebeurde met de gloeilamp, verwachten de topmannen. "Ook voor tl zal dat nu in een stroomversnelling komen", voorzien ze.
Volgens onderzoeker Van Heur is een verbod op tl-buizen echter niet aan de orde. Tl is volgens hem nog altijd een zeer efficiente en zuinige lichtbron. De vergelijking met de gloeilamp gaat daarom dan ook niet op. "Led is pas sinds kort een heel stuk efficienter dan tl, terwijl de gloeilamp al veel langer geleden en in veel grotere mate werd overtroffen. In dat geval was het alternatief dus gewoon veel minder efficient. Tl is nog lang niet afgeschreven", zegt hij. Ook het feit dat in tl-buizen giftige stoffen zitten, is volgens hem geen argument een ban in te stellen. "Het afvalcircuit voor tl-buizen is goed geregeld. De giftige stoffen, voor zover die al aanwezig zijn, komen niet in omloop", stelt hij. Bovendien zouden in dat geval eerder lampen voor de consumentenmarkt in aanmerking komen voor een verbod, zoals de spaarlamp, aldus Van Heur, want die worden namelijk veel vaker gewoon weggegooid.
Momenteel wordt vrijwel alles bij Seaborough nog bekostigd door de aandeelhouders van het bedrijf. "En als het moet, schalen we de investeringen op", zegt Van Rheenen. Bovendien is er volgens hem genoeg interesse van externe, financiele partijen die willen participeren mochten de kosten te veel oplopen.
Plannen voor een verkoop van de onderneming zijn er echter niet. Van Rheenen: "We hebben meer noten op onze zang." Waar Seaborough precies mee bezig is, wil hij nog niet uit de doeken doen, maar wel dat het een project met potentie is. Wat betreft de led-buis zegt hij dat wanneer een grote speler dat onderdeel wil hebben, dat een optie is. De financiele markt is daarentegen misschien de juiste plek als een royaltieprogramma wordt opgezet.
Begin juni gaat het management van Seaborough op reis, in eerste instantie naar Azie, om te zoeken naar strategische partners die op de korte termijn kunnen gaan produceren. Maar ook in Noord-Amerika of in Eindhoven kan een samenwerking worden gevonden. De belangstelling is volgens CEO Van Doorn namelijk groot. "Dit is voor nieuwe partijen het product om de Europese en Amerikaanse markt te betreden. Voor bestaande partijen is dit het middel om marktaandeel te behouden", besluit hij.

(MORE TO FOLLOW) Dow Jones Newswires
May 28, 2015 12:00 ET (16:00 GMT)

Reacties

  • Graag wil Philips het schijnbare misverstand rechtzetten als zou er voor een deel van de TL-markt nog geen LED vervanger zijn. Philips heeft namelijk voor het overgrote merendeel van de wereldwijd geïnstalleerde TL-armaturen een LED-buis. Philips was, als toonaangevende lichtfabrikant in 2014 de eerste aanbieder van zogenaamde InstantFit LED-buizen, die geschikt zijn voor hoogfrequente armaturen. De elektromagnetische versie was al jaren daarvoor geïntroduceerd. Sinds mei 2015 levert Philips LED-buizen met een rendement van 148 Lumen per Watt en een lichtopbrengst tot 3700 Lumen per buis. Op het gebied van innovatie en marktaandeel is Philips hiermee wereldwijd marktleider op het gebied van LED buizen.

    onbekende anoniem 05 juni 2015 15:05:13


Gerelateerde Expert Opinie

Alle Opinie's




 

Beurs RSS Feed

Het laatste nieuws als eerste ontvangen kan dankzij de beurs.nl RSS Feed