Nieuws Buitenland

Euro spelbreker

Een regelrecht wonder. Dat zal het zijn als de economie van de eurozone zich in de komende maanden herstelt. Op weg naar herstel moet de eurozone het mijnenveld dat ‘oplopende werkloosheid’ heet, zien te vermijden.

Als dat al lukt, dan is er het gevaar dat banken nog lang niet de kredietkraan volledig zullen opendraaien. Dat remt nieuwe investeringen en dus groei af. En daar komt nu een ander obstakel bij: de sterke euro.

Sinds maart dit jaar is de euro circa 15 procent duurder geworden ten opzichte van de dollar. Dat is slecht nieuws voor bedrijven die hun goederen en diensten in het buitenland slijten. Als de wereldeconomie goed draait en de eurozone op meer dan één motor vliegt, is dat niet erg.

De vraag uit de rest van de wereld is dan sterk genoeg om het effect van de sterke euro te overschaduwen. Als het hier en daar toch wat stroever verloopt, berekenen de Europese bedrijven de sterke euro gewoon niet volledig door.

Zij nemen genoegen met een lagere winstmarge, omdat ook in dat geval de winst fors blijft. Tussen 2001 en 2007 is de euro ruim 60 procent duurder geworden ten opzichte van de dollar. Toch nam de export van de eurozone met ruim 40 procent toe.

De wereld is echter ingrijpend veranderd. De wereldeconomie draait aanzienlijk slechter dan de afgelopen jaren het geval is geweest. Europese exporteurs willen meeliften op beginnend herstel ervan. Dat is het slechtst denkbare moment voor een sterkere euro. Het is alsof een marktkoopman de beste zaterdagmarkt in tijden meemaakt en roept: nu alles 15 procent duurder, kom het halen.

Genoegen nemen met een kleinere winstmarge gebeurt al, maar dat kan de situatie verergeren. Lagere winst betekent meer druk om kosten te drukken en minder te investeren. Beide gaan ten koste van de werkgelegenheid, die toch al geen florissante tijden tegemoet gaat.

Een lichtpuntje is er ook. De euro is fors in waarde gestegen ten opzichte van de dollar, maar bedrijven uit de eurozone verkopen hun spullen ook in Oost-Europa, het Verenigd Koninkrijk, Azië en de Scandinavische landen. De zogeheten handelsgewogen koers van de euro is daarom ook van belang.

Dat is de koers van de euro ten opzichte van een valutamand bestaande uit munten van 21 belangrijkste handelspartners van de eurozone. Dan blijkt dat de euro sinds maart met iets meer dan 5 procent in waarde is gestegen. Wie alleen kijkt naar de koers ten opzichte van de dollar, concludeert al snel dat de schade groter lijkt dan werkelijk het geval is.

Desondanks is de situatie toch verre van ideaal. Een sterkere euro is anno 2009, met de relatief slechtdraaiende wereldeconomie, zwakke binnenlandse vraag in de eurozone en het vooruitzicht van fors verder oplopende werkloosheid, per saldo slecht nieuws voor de eurozone. De schade kan in de komende maanden verder oplopen.

Valutakenners verwachten dat de dollar per saldo nog zwakker zal worden. De euro is de enige belangrijke munt die als uitlaatklep kan fungeren. De Japanse regering drukt regelmatig de koers van de yen. De koers van de Chinese yuan wordt volledig door Peking bepaald.

Als de yen en de yuan vrijer zouden worden, zou dat de druk van de euro afhalen. Maar niets wijst in die richting.

Edin Mujagic, november 2009