Advies en analyse

Bedrijfspensioenfondsen in last

Dinsdag 28 september 2010 12:00

Het laatste jaar komen er steeds meer berichten dat pensioenfondsen last krijgen van onderdekking.

Als gevolg daarvan zouden de pensioenpremies omhoog moeten en/of zouden de pensioenuitkeringen omlaag behoren te gaan. De oorzaken van de onderdekking zijn veelvoudig. Zij komen deels  door demografische en arbeidsmarktfactoren en deels door het beleggingsbeleid en de ontwikkelingen in de financiële markten.

De demografische ontwikkelingen leidden enerzijds tot vergrijzing - er komen meer ouderen - en anderzijds tot ontgroening - er komen minder jongeren. De tijden dat Nederland in Europa de top vormde met het geboortecijfer zijn voorbij.

Dat heeft ten dele te maken met de toestroom naar de arbeidsmarkt door vrouwen. Een ander arbeidsmarktfenomeen is dat steeds meer Nederlanders zelfstandig zijn (zoals zzp'ers) en langs andere wegen een pensioen opbouwen.

Er zijn ook oorzaken die bij de bedrijven en hun pensioenfondsen zelf liggen of die een gevolg zijn van ontwikkelingen in de financiële markten. Het sleutelwoord is hier tegenvallende beleggingsinkomsten. De fondsen halen door de omstandigheden in de financiële markten en deels ook door onverstandig beleggen momenteel bij lange na niet de rendementen die noodzakelijk zijn om aan hun toekomstige uitkeringsverplichtingen te voldoen.

In de tweede plaats is in de goede tijden van de bedrijfspensioenfondsen onvoorzichtig omgesprongen met de grote overdekking die er toen was. De pensioenfondsen stonden in de jaren negentig van de vorige eeuw terugstortingen in de bedrijfskassen en premievakanties toe. Dit hielp mee aan de koersstijging van de aandelen.

De beleggingsresultaten van de bedrijfspensioenfondsen werden naderhand minder en er bestaan momenteel  grote pensioengaten. Naar onlangs bekend is gemaakt door PriceWaterhouseCooper hebben de ondernemingen uit de AEX-index  in 2009 wereldwijd maar liefst €7,1 mld aan bijstortingen gedaan naast €2,5 mld voor de jaarlijkse pensioenopbouw.

Door de bijstortingen zou het pensioengat met €6,5 mld zijn teruggebracht tot €18,1 mld (stand van eind 2009). Nieuwe demografische gegevens  en de ontwikkelingen in de financiële markten hebben dit gat waarschijnlijk vergroot. Het gaat voor sommige bedrijven om grote bedragen.

Hoe dit probleem op te lossen. Het ligt in de lijn der verwachting dat de bedrijven op den duur aan hun werknemers ook een bijdrage aan het pensioengat gaan vragen. Dit kan zijn in de vorm van hogere pensioenpremies en de opbouw van minder pensioenrechten binnen het middenloonstelsel.

Er zijn echter ook geluiden dat zou moeten worden overgegaan naar een beschikbaar premiestelsel, waarbij de aanstaande gepensioneerde alleen weet welke premie moet worden betaald, maar pas bij het pensioen de hoogte van zijn pensioenuitkering kent. 

Welke oplossing er ook uitrolt, het pensioengat is dermate groot dat bedrijven de komende jaren nog vele miljarden aan bijstortingen zullen doen.

bron: Beleggers belangen