Advies en analyse

Wat er ook gebeurt, de euro lijkt te mislukken

Vrijdag 17 december 2010 13:27

'Het permanente noodfonds voor de euro komt er.' Dat was het bericht na afloop van de vergadering van de ministers van Financiën van de eurolanden eerder deze week. Een permanent noodfonds. Dat betekent dat de euro in een permanente staat van crisis zal verkeren. Niet bepaald het vooruitzicht dat ons beloofd was, namelijk net zo sterk en stabiel als de mark en de gulden.

Vorige maand had ik het hier over de vraag of de crisis de redding van de euro kan zijn. Als de zwakke schakels uit de eurozone namelijk stevig zouden hervormen, da zou het allemaal goed kunnen komen. Er is natuurlijk ook een andere oplossing: de muntunie in Europa een broertje of zusje te geven in de vorm van een fiscale unie.

Na afloop van de vergadering van de Europese Centrale Bank (ECB) eerder deze maand merkte de President ervan dat de E in de EMU (Europese Monetaire Unie) versterkt moet worden. Met de M zit het wel snor, maar met de E niet. Daarin heeft hij gelijk. Er mist echter ook een F, van fiscale unie.

De laatste tijd wordt dat door velen als dé oplossing aangedragen. In theorie klopt dat ook en ben ik het dan ook eens met de stelling dat een fiscale unie op de tekentafel dé oplossing is. Maar ik vraag me wel af of dat ook buiten de ivoren torens van Europese ambtenaren en verschillende experts, het geval is. Mijn antwoord is: niet.

Voor zowel de E als de F heeft Europa de kans gehad en die niet gebruikt. Daarom is het voor beide nu veel te laat.

Jaren geleden ijverde onze landgenoot Frits Bolkestein als Eurocommissaris voor de invoering van de dienstenrichtlijn in de Europese Unie (de E). Daarmee zou de markt voor diensten, veel belangrijker dan de goederenmarkt, ook echt èèn markt worden. Te veel EU-lidstaten wilden daar echter niet aan, hoewel de economische voordelen aantoonbaar groot waren.

Helmut Kohl, voormalige Duitse Bundeskanzler en diegene die de komst van de euro mogelijk heeft gemaakt, merkte vlak voor de historische vergadering van de Europese leiders in Maastricht dat 'een monetaire unie zonder een politieke unie een luchtkasteel zou zijn'. De geesten waren toen niet zo ver om in Europa ook een fiscale unie, wat een politieke unie in feite is, op te zetten. Daar betaalt Europa nu de rekening voor in de vorm van de crisis en het aanhoudende debat over het voortbestaan van de eurozone.

De voorstellen voor een permanent noodfonds vanaf 2013 of dat Europa de uitgifte van staatsobligaties overneemt van de afzonderlijke landen, zijn voorstellen in de richting van een fiscale unie in Europa. Maar daar is het te laat voor.

Een fiscale unie was aan de Europeanen te verkopen geweest bij de invoering van de euro. Het was heel goed uit te leggen dat een munt delen zonder een fiscale unie op den duur niet kan. Nu is het daarvoor te laat. Door de huidige problemen is de term 'fiscale unie'  voor onder meer de Nederlanders en de Duitsers slechts een synoniem voor 'sterke eurolanden betalen voor de zwakke eurolanden'. En dat is niet ontrecht. Kortom, de steun voor een fiscale unie is in die en soortgelijke landen ver te zoeken.

Maar die steun is er ook niet in de zwakke eurolanden. Nu al komt het dagelijks leven om de haverklap tot stilstand in Portugal, Griekenland en Spanje als gevolg van massastakingen. Mensen in die landen willen de vooraarden waartegen ze noodleningen krijgen van de rest van Europa te streng. Terwijl die voorwaarden nog lang niet streng genoeg zijn voor de belastingbetalers uit de sterke eurolanden. Tel daarbij toenemend populisme in Europa en daarbij behorende negatieve stemming over 'Europa' en het vooruitzicht verslechtert verder.

Ook al valt de eurozone niet uiteen, de kans lijkt 100 procent te zijn dat de toekomst van de eurozone gekenmerkt zal worden door voortdurende onzekerheid over het voortbestaan ervan. Een munt waarvan het voortbestaan ter discussie staat, kan geen sterke en stabiele munt zijn. En dat, namelijk sterk en stabiel als de D-mark of de gulden, had de euro juist moeten worden volgens de beloftes uit eind jaren negentig. Ook al blijft de eurozone, met veel en ik mag wel zeggen duur, kunst- en vliegwerk, nog heel lang bijeen, dat zal niet betekenen dat de euro een succes zal zijn. Afgemeten aan de verwachtingen en beloftes van voor de invoering ervan, lijkt de euro voorbestemd een mislukking te zijn.

Edin Mujagic is monetair- en macro-econoom econoom, publicist en promovendus aan de Universiteit van Tilburg. Hij is de auteur van het boek 'Tien jaar euro: biografie van een jonge wereldmunt' dat vorig jaar is verschenen en van Het Inflatiespook, dat begin oktober is uitgekomen.

bron: Beleggers belangen