Advies en analyse

De grote geldstromen

Dinsdag 5 april 2011 14:00

Wat wordt de impact op de aandelenmarkt als de pensioenfondsen per saldo aandelen gaan verkopen in plaats van kopen?

De baby-boom generatie bereikt straks massaal de pensioengerechtigde leeftijd. De pensioenfondsen zullen hierdoor geld vrij moeten gaan maken om aan hun verplichtingen te voldoen. De vraag wat dit betekent voor de aandelenmarkten houdt mij al een tijdje bezig en in onderstaande blog wil ik hier verder op ingaan.

Effect van vergrijzing op de aandelenmarkt
Barclays Capital heeft hier recent studie naar gedaan en voorspelt dat door de vergrijzing de rendementen op aandelen onder druk komen te staan. Voor komende jaren stellen zij dat deze waarschijnlijk niet boven de 3% in absolute termen zullen uitkomen.

Het idee achter dit onderzoek is dat er twee groepen mensen zijn. De groep die spaart, globaal gezien de leeftijdsgroep 35 tot 54 en de groepen die 'ontsparen', zowel de jongeren als ouderen. De groep die 'ontspaart', ontrekt geld aan de kapitaalmarkten hetgeen de koersen van aandelen en obligaties drukt.

Een tweede fenomeen is dat ouderen over het algemeen minder risico's willen nemen. Ook zal hun financieel adviseur hen als het goed is ook adviseren veiliger te beleggen gezien de kortere beleggingshorizon. Dit leidt een verkoop van riskantere asset categorieën, zoals aandelen.   

Situatie in Nederland
Onderstaande grafiek geeft de bevolkingspiramide van Nederland weer. Een bekend beeld van een vergrijzende bevolking met een grote groep babyboomers die binnenkort de pensioengerechtigde leeftijd zal bereiken.

In Nederland hebben wij, ondanks de effecten van de financiële crisis en stijgende levensverwachting, een flinke pot met geld opgebouwd om ons pensioenstelsel te financieren. Een grote pot geld zit bij de pensioen en levensverzekeraars die volgens cijfers van DNB beschikken over ruim 800 mrd aan vermogen, waarvan ruim 500 mrd in aandelen en deelnemingen.

Vooralsnog stroomt er per saldo geld naar de pensioenfondsen. In 2010 werd er bijvoorbeeld 3,5 mrd meer aan premie betaald dan er dat jaar werd uitgekeerd. Dit geld moet rendabel geïnvesteerd worden. De uitkeringen van pensioenfondsen zijn in 2010 met 5,5% gestegen en zullen blijven stijgen, waardoor er per saldo minder geld overblijft om te investeren. Binnen enkele jaren zullen pensioenfondsen netto verkopers van aandelen worden.

Op zich is het positief dat Nederland veel geld opzij heeft gezet ten behoeve van de pensioenen. Grote vraag is alleen wat er gebeurt als deze pot met geld straks langzaam leeg begint te stromen. Wie zal zich dan aandienen als koper voor deze aandelen? Een optie zou kunnen zijn buitenlandse investeerders, maar de meeste westerse landen hebben vergelijkbare problemen en zelfs China worstelt met vergrijzing.

Gevolgen voor beleggers
Het onderzoek van Barclays en de Nederlandse situatie schetsten hetzelfde beeld. De beleggingsresultaten zullen de komende jaren onder druk staan, doordat er als gevolg van de vergrijzing een grote geldstroom aan de aandelenmarkt wordt onttrokken.

Het meest waarschijnlijke scenario is dat aandelen goedkoper zullen worden, oftewel een daling in de koerswinst verhouding. Zoals collega Karel Mercx eerder al schreef zijn aandelen gelet op de lange termijnwaardering op het moment overgewaardeerd. 

Voor beleggers betekent dit dat rendement op aandelen komende jaren vooral in dividend gezocht moet worden en minder in stijgende koersen. Beleggers die toch groei zoeken kunnen dit het beste in de emerging markets doen waar de bevolking nog relatief jong is.

bron: Beleggers belangen