Advies en analyse

De zeepbelbelegger

Dinsdag 3 mei 2011 11:56

Beleggers denken tijdens een zeepbel dat de goede tijden voorlopig zullen blijven bestaan. In normale omstandigheden zijn het de leidende indicatoren die een idee geven wanneer de zeepbel gaat knappen. Nu echter is het de Fed die bepaalt waar het met de beurs naartoe gaat.

De doorsnee belegger laat zich enigszins vergelijken met de coyote in de tekenfilm Road Runner.  

De coyote zit de Road Runner achterna, maar mist een scherpe bocht en rent zo de rand van het ravijn over.  

Hij kijkt naar beneden en constateert dat hij geen grond meer onder zijn voeten heeft. Dan is het te laat en valt hij te pletter.  

Ditzelfde gevoel zal de belegger gehad hebben die in 2000 of 2008 nog in de aandelenmarkt aanwezig was.  

Dat was bepaald niet grappig, en al helemaal niet voor beleggers die de expansiefase niet volledig hadden meegepakt.

Beste kompas

Op een termijn van tien jaar is de Shiller-k/w het beste kompas voor de aandelenmarkt. Maar die zorgt er wel voor dat de belegger niet meedoet in de zeepbellen en dus soms jarenlang aan de kant staat.  

Beleggen in een zeepbel is niet gevaarlijk zolang de meerderheid niet door heeft dat er een zeepbel is.  

Het besef dat het allemaal niet zo mooi is als gedacht komt als de economische cijfers plotseling tegenvallen.  

De zeepbelbelegger wil dan al uit de markt zijn. In zeepbeljaren is de Weekly Leading Index (WLI) van onderzoeksinstituut ECRI interessant.  

Deze kijkt naar omslagpunten in de Amerikaanse economie. Die mag dan misschien niet veel toekomst meer hebben als de enige wereldmacht, maar zal nog jaren richtingbepalend blijven voor in ieder geval de Europese beurzen.  

Deze omslagpunten van expansie naar krimp in de economie zijn makkelijk te berekenen. Een recessie is niets anders dan een fase waarin productie, werkgelegenheid, verkopen en inkomen tegelijkertijd dalen. ECRI kijkt naar wat er voor elk van deze maatstaven moet gebeuren voordat deze gaan dalen.

Twee voorbeelden: voordat de productie krimpt, daalt het aantal nieuwe orders en voordat de werkgelegenheid daalt, wordt de gemiddelde werkweek korter.  

Individueel fluctueren deze vier cijfers veel en valt er weinig over te zeggen. Maar als deze indicatoren synchroon bewegen, is dat een ijzersterk signaal, zo sterk zelfs dat het ECRI Institute nog nooit een recessie te veel of te weinig heeft voorspeld.  

De reden dat deze club met zijn gratis data (businesscycle. com) toch niet populair is, heeft ermee te maken dat beleggers de boodschap niet willen horen.  

Op de top van de markt 'weet' iedereen tenslotte dat de economie ijzersterk is en zal blijven expanderen. Dit geldt nog sterker als een economie bijna een decennium onafgebroken is blijven groeien.  

Veel mensen hebben dan nog nooit een recessie meegemaakt en de rest denkt dat recessies iets van vroeger zijn.

Grof geschut van de FED

De waarschuwing in september 2000 dat de WLI sterk begon te dalen en er dus een recessie aankwam, werd dan ook genegeerd.  

De AEX stond toen boven de 700 punten en de S&P500 boven de 1500.  In de grafiek staan de S&P500 en de WLI samen afgebeeld.

Bij de WLI is de richting, de duur en de snelheid veel belangrijker dan het absolute niveau. Tot de top van de aandelenmarkt in 2007 loopt de WLI een paar maanden voor op de aandelenmarkt; daarna niet meer.

De bodem van de WLI viel precies in dezelfde week in 2009 als de bodem van de aandelenmarkt. Dit laat zien wat het gevolg is als de Fed met grof geschut komt.  

De aandelenmarkt, de grondstoffenmarkt en de businesscycle zijn volledig overgenomen door de Fed.  

Na het eerste deel van QE1 zakten zij alledrie weg en tijdens QE2 kozen zij gezamenlijk weer de weg omhoog. Dit baart ons zorgen voor juni wanneer de Fed stopt met het tweede deel van QE2.  

Mocht de economie op eigen benen kunnen staan, dan is de kans groot dat de businesscycle weer toppen en dalen zal bereiken voordat de aandelenmarkt dat doet.  

Mochten de koersen van aandelen, grondstoffen en de businesscycle net als de vorige keer weer wegzakken en de Fed besluiten om QE3 te starten, dan is het tijd dat de belegger risicovolle assets gaat kopen.  

Maar hij moet dan wel bedenken dat wij in de derde grote zeepbel van de afgelopen vijftien jaar zijn beland en dat hoe langer dit doorgaat, hoe harder de klap op het einde zal zijn.

Vanaf de huidige waardering verwachten wij dat de belegger de komende tien jaar gemiddeld 2% reëel per jaar zal maken (zie onze assetallocatiespecial, nummer 15) en bij elke hogere waardering zal dit zelfs nog minder zijn.

Karel Mercx, 3 mei 2011

bron: Beleggers belangen