Advies en analyse

De tekenen bedriegen niet, valse hoop wel

Maandag 22 augustus 2011 09:41

De Amerikaanse economie is de vorige recessie nog niet ontgroeit of de markten zijn verlamd door de vrees voor een nieuwe periode van economische neergang.

De kans op een recessie na een recessie is niet bijster groot, althans in de naoorlogse periode.  Na de Tweede Wereldoorlog was dit enkel begin jaren tachtig het geval, maar daarvoor was dit tot de jaren dertig schering en inslag.  Tussen 1900 en 1930 verzeilde de Amerikaanse economie binnen twee jaar zes keer opnieuw in een recessie.

Volgens de Joachim Fells, econoom bij Morgan Stanley, schurken Europa en de Verenigde Staten gevaarlijk dicht tegen een nieuwe recessie aan.  Doemdenker Nouriel Roubini schat de kans op een dubbele recessie meer dan vijftig procent.

Twijfel alom
De onzekerheid op de financiële markten is groot, wat onder meer te maken heeft met de Europese schuldencrisis, waarvoor een acceptabele oplossing ver zoek is.  De impact van de crisis reikt verder dan Europa zelf, want ook de Verenigde Staten ondervinden de negatieve invloed ervan.  Mark Zandi, de hoofdeconoom van Moody's, schat de kans op een recessie nu één op drie, waar hij nog een maand geleden uitging van één kans op vier.

De Amerikaanse economie staat er beroerd voor, maar verkeert nog niet in een recessie, stelt Rob Carnell van ING.  Han de Jong vindt het negativisme overdreven.  De hoofdeconoom van ABN Amro denkt niet dat een dubbele recessie, waarvoor iedereen nu zo bang is, er komt.

Anderen denken (veelal niet-bankgebonden economen) daar anders over.  David Rosenberg van vermogensbeheerder Gluskin Sheff en daarvoor hoofdeconoom bij Merrill Lynch stelt dat een nieuwe recessie al een virtuele zekerheid is.  De autoriteiten zijn tergend traag met de officiële mededeling dat de economie in een recessie zit.

De recessie die de Verenigde Staten in 2008 en 2009 trof, was dieper dan tot nu bekend.  Al in de zomer van 2007 begonnen de problemen.  Een veenbrand in een uithoek van de Amerikaanse hypotheekmarkt ontaardde in een uitslaande bankencrisis die tot overmaat van ramp naar Europa en de rest van de wereld overwaaide.

Als Amerika niest
De grote vraag, krijgt Europa als Amerika opnieuw door een recessie heen moet ook te maken met een dubbele recessie?  De individuele landen van Europa zijn afhankelijk van de ontwikkelingen op de wereldeconomie en sommige landen meer dan anderen.  Als Amerika niest, dan is Europa verkouden.

De logische naschok van de bankencrisis is een schuldencrisis en doordat Europa een politieke en fiscale eenheid ontbeert, is zij meteen ook de zwakste schakel, waar de Amerikanen dankbaar gebruikmaken om de aandacht van hun interne problemen af te leiden.  Ben Bernanke, de voorzitter van het stelsel van Amerikaanse centrale banken, uit openlijk zijn bezorgdheid over de positie van Europese banken die in de Verenigde Staten actief zijn.  Het is niet uitzonderlijk dat een schuldencrisis een bankencrisis voorafgaat en zich vervolgens terug in een schuldencrisis muteert.

Koersdalingen
De markten anticiperen op het geringste vermoeden dat de economie in een recessie zou kunnen belanden, waardoor aandelen al in de aanloopfase dalen.  Het is een opmerkelijk gegeven dat achteraf keer op keer uitkomt, althans vier op de vijf keer.

Nobelprijswinnaar Paul Samuelson zette medio jaren zestig alle berenmarkten op een rij en constateerde dat niet elke grote beursdaling per definitie in een recessie resulteert, slechts vijf van de negen!  Een krach op de beurs is op zichzelf geen voorbode van een recessie.

Te ruim
Het huidige gedrag van de beurzen doet denken aan crisisperiodes zoals de jaren dertig en veertig en 1987.  Zo te zien, heeft Wall Street de recessie al ingeprijsd.  Toch is een recessie niet zeker.  Er hangt wel een sterke recessiegeur in de lucht.  Nadat eerder in de Verenigde Staten de groeicijfers van het voorbije halfjaar neerwaarts werden herzien, voorspellen nu ook de voorlopende indicatoren zwaar weer.  De index die de stemming onder Amerikaanse inkopers meet, viel terug tot 50,9, een niveau dat wijst op stilstand.

Het ondernemersvertrouwen in de staat Philadelphia daarentegen laat uitschijnen dat een recessie onvermijdelijk is.  Telkens in de voorbije 35 jaar de indicator onder het niveau van -30 zakte, volgde er een recessie.  Het huidige cijfer zit hier met -30,7 punten nipt onder, waardoor een recessie onafwendbaar lijkt.  Maar elk nadeel heeft zijn voordeel.  De geschiedenis leert ook dat telkens de Philadelphia Fed Index de kritische waarde van -30 onderschreed, steeg Wall Street in de daaropvolgende twaalf maanden door de bank genomen zo'n 20 procent.  Dit duidt erop dat de markten het slechte nieuws te ruim verdisconteren.

Beslissende fase
De (wereld)economie bevindt zich in een beslissende fase.  Het Westerse groeimodel heeft afgedaan.  Het effect van renteverlagingen is uitgewerkt en verdere schuldenopbouw is niet langer meer mogelijk.

Ben Bernanke nam alvast het zekere voor het onzekere en bevroor de nulrente tot medio 2013.  Door de basisrente voor zo een lange tijd op nul te houden, erkent hij dat er meer aan de hand is.

Het herstel uit een financiële crisis verloopt eenmaal moeizamer en duurt beduidend langer dan bij gewone recessies, die het gevolg zijn van externe schokken of de normale golfbeweging van de economie.

Hoop doet leven
De kern van het probleem is de schuldenberg van Europa en de Verenigde Staten.  De respectievelijke schuld als percentage van het brutobinnenlandsproduct met 88 en 98 procent is niet onbeheersbaar hoog, maar de politieke verdeeldheid zorgt ervoor dat de problemen onnodig smeulen.

Het ontbreekt Europa aan eensgezindheid om economisch en politiek te integreren.  Het zou de souvereiniteit van de individuele lidstaten te veel aantasten.  In de Verenigde Staten is de oplossing simpel.  Door de belastingen te verhogen, komt men daar al een heel eind, maar ook daarvoor ontbreekt het aan politieke wil.

Met loze beloftes rest er maar een uitweg: monetaire verruiming, een lapmiddel waar ook al weinig draagvlak voor is.  Dan maar hopen op de BRIC-landen?  In 2008 namen zij met China voorop de mondiale economie op sleeptouw.  Nu worden zij door de buitensporige inflatie gedwongen tot onpopulaire anti-groeimaatregelen, om hun economieën af te koelen.

bron: Beleggers belangen