Advies en analyse

Een barre en boze nazomer

Maandag 12 september 2011 10:01

September lijkt zijn reputatie van rotmaand ter harte te nemen, nochtans is oktober is krachmaand bij uitstek.  Opnieuw verging vrijdag beleggers het horen en zien.  Met een voorlopig verlies van net geen tien procent is het goed op weg om aan de gitzwarte augustusmaand een vervolg te breien.

Ondanks het positieve slotakkoord van een intrieste beurszomer gingen de Europese hoofdaandelen in de vakantiemaanden 19,2 procent lager.  De recessievrees deed en doet de beurzen de das om, want ook in de eerste zeven handelsdagen van september implodeerde de €uro STOXX 50-index 9,9 procent.

Na de piek van begin augustus ontspande de VIX-index aanvankelijk, maar door de sombere krantenkoppen en het opbod aan doemscenario's liep in de voorbije dagen de Amerikaanse volatiliteitsindex flink op.  Het schrikbeeld van een tweede kort opeenvolgende recessie zit er bij beleggers goed in.

Wat kan of zal het herstel inluiden?

De daling op de aandelenmarkten is grotendeels te wijten aan de angst voor een forse groeivertraging van de mondiale economie.  Door beter dan verwachte macrocijfers krijgt het beleggingsklimaat een duw in de rug en worden de markten hoger gezet.

Ook hunkeren beleggers naar een extra stimuli van de centrale banken.  De Europese Centrale Bank ondersteunt de markten met obligatieaankopen, maar is intern daarover erg verdeeld.  Haar monomandaat als bewaker van de inflatie weegt zwaar door op het monetaire beleid.

De Federal Reserve daarentegen heeft een duaal mandaat.  Het stimuleren van economische groei behoort eveneens tot zijn takenpakket.  Maar in tegenstelling tot vorig jaar is het stelsel van Amerikaanse centrale banken niet langer genegen haar monetair beleid met een derde ronde obligatieaankopen te versoepelen.

De Europese Unie worstelt met een eurocrisis, bij gebrek aan politiek leiderschap.  De euro wordt met de vinger gewezen, maar de eenheidsmunt is niet het probleem.  De bron van alle kwaad is de budgettaire laksheid van een aantal landen aan de Middellandse Zee.  In het noordelijk deel verkleint almaar het draagvlak om de probleemlanden de hand te reiken.  De polemiek van de staatsschulden doet denken aan een slang die in zijn eigen staart bijt, er komt geen eind aan.  Voor sommigen is de uitweg simpel: de broekriem aanhalen of zelf op de blaren zitten.

In essentie kampen de Verenigde Staten met dezelfde problemen als Europa: hoge werkloosheid, hoge inflatie, lage economische groei, torenhoge staatsschulden en zieke banken.  Alleen zij kunnen op hun eenheid bogen.  Die echter pas tot stand kwam nadat in 1865 de burgeroorlog tussen het noordelijke en zuidelijk deel werd beslecht.  De inzet was de afschaffing van de slavernij in de zuidelijke staten.  Ook duurde het ruim honderd jaar vooraleer alle inwoners de dollar zagen als hun nationale munt.

De Verenigde Staten beschikken hierdoor over een federale structuur en een daadkrachtige regering, mits de president de meerderheid heeft in het Congres.  En daar wringt de schoen.  Het ontbeert Obama aan slagkracht, de Democraten zitten in de minderheid.

Totale capitulatie

Momenteel laveren beleggers tussen hoop en wanhoop.  De volatiliteit op de markten was vroeger nog groter, maar de geschiedenis leert dat op momenten dat de VIX-index boven de 50 punten piekt belangrijke bodems worden gevormd.

In de huidige baisse was dit alsnog niet het geval, maar wanneer beleggers het beu zijn de zoveelste daling met lede ogen te aanschouwen en de handdoek in de ring gooien, is het beursherstel nabij.

Wanneer beleggers massaal uit aandelen vluchten, is de nooduitgang te nauw.  Als iedereen aandelen verkoopt, vallen er slachtoffers.  Die daling zal vermoedelijk door de flitshandel versterkt worden.  Computergestuurde beursprogramma's springen gretig in op snelle koersbewegingen.

Sinds 6 mei 2010 worden zij bij elke grote koersdaling met de vinger gewezen, zonder enig bewijs.  De flitshandel zal er wel voor iets tussen zitten, maar het is zeker niet de veroorzaker van de daling.  Lang voordat de flitshandel bestond, gebeurden er onvergeeflijke fouten en stommiteiten bij orderuitvoering.

Op 8 december 2005 wilde een Japanse handelaar van Mizuho een verkooporder voor één aandeel van J-Com van 610.000 yen afgeven, dat werd per ongeluk een verkooporder van 610.000 aandelen voor slechts  één yen.

Ook de minutenkrach van de Dow Jones vorig jaar mei werd veroorzaakt door een olijke handelaar die bij verkooporder van Procter & Gamble doodleuk een paar nullen te veel intikte.

Wanneer iedereen uitverkocht is, is er sprake van totale capitulatie.  In de capitulatiefase  worden nagenoeg alle aandelen verkocht, ongeacht kwaliteit, regio of sector.  De koersen dalen scherp en de interesse voor aandelen zakt naar een absoluut dieptepunt, waarna er in de regel een duurzaam herstel volgt.

Mocht zich aanstonds alsnog een snelle oplossing voor de schuldenproblemen in de eurozone of de politieke impasse in de Verenigde Staten aandienen, dan volgt hierop het lang verhoopte beursherstel.  Waarschijnlijker is het scenario van de anticlimax.

bron: Beleggers belangen