Advies en analyse

Hoe Roubini het tij zou keren

Dinsdag 27 september 2011 11:49

Het is centrale banken, het IMF en overheden nog niet gelukt de contouren van het reddingsplan voor de dreigende bankencrisis af te tekenen. De rigoureuze maatregelen moeten een halt toeroepen aan de dalende beurskoersen, de economie reanimeren en de beleidsmakers de tijd geven zich grondig voor te bereiden op een gecontroleerd faillissement van Griekenland.

Doordat de beleidsmakers blijven aanmodderen, vrezen een aantal economen dat bij een ongecontroleerd Grieks bankroet de hele wereldeconomie wordt meegesleurd.  Als het doek over Griekenland te onverwacht of te snel valt, vallen niet alleen Europese banken, maar ook Amerikaanse.

En dat zou de doodsteek zijn van de mondiale economie.  De wereldeconomie is immers al over zijn hoogtepunt heen.  De markten zijn al weken in de ban van een nieuwe recessie, terwijl de mondiale economie nota bene de vorige recessie nog steeds niet te boven is.

Doemdenker Nouriel Roubini verwacht dat de gevolgen van een nieuwe bankencrisis nog groter zullen zijn dan bij de val van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers in 2008.  Hij vindt dat de beleidsmakers er alles aan moeten doen om te voorkomen dat de mondiale economie volledig ineenstort en tekent hiertoe alvast de countouren van acht pijnlijke, maar bitter noodzakelijke maatregelen af.

1. De zwakke eurolanden die gedwongen worden tot bezuinigingsmaatregelen, mogen niet de dupe worden van de besparingsdrift van anderen.  De landen (de kernlanden van de eurozone, Japan, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten) die het zich nog kunnen veroorloven, moeten nu niet gaan bezuinigen.  Anders zullen de probleemlanden in een diepe recessie terechtkomen.

2. De invloed van het rentewapen is beperkt wanneer de problemen het gevolg zijn van buitensporige schulden.  De Europese Centrale Bank moet de rente zo snel en zo veel mogelijk laten vieren.  Haar probleem met inflatie zou haar laatste zorg moeten zijn.  Nu moeten centrale banken wereldwijd ervoor zorgen dat banken soepel zijn met het verstrekken van kredieten.

3. De kapitaaleisen voor banken moeten worden aangescherpt.  Europese banken die ondergekapitaliseerd zijn, zouden met publieke gelden versterkt mogen worden en om te voorkomen dat die rekapitalisatie in Europa of in de Verenigde Staten kredietschaarste zal uitlokken, moet de overheid rechtstreeks krediet verschaffen aan solvabele kleine en middelgrote ondernemingen.

4. Landen zoals Spanje en Italië die het slachtoffer zijn van een zelfvoedende crisis, waarbij de risico-opslag door de paniek op de markten steeds verder oplopen, zouden op grote schaal liquiditeiten moeten krijgen van de Europese Centrale Bank of een Europees noodfonds.

5. De schuldenlast die niet door economische groei, bezuinigingen of inflatie kan worden afgebouwd, moet herschikt worden.  Dat kan door schuldsanering,  schuldvermindering of de omzetting van schuld in eigen vermogen en dat geldt voor overheden, banken en gezinnen.

6. Zelfs met een aanzienlijke schuldherschikking is voor Griekenland en de andere probleemlanden de kous niet af.  De economische groei zal niet hervatten totdat het concurrentievermogen hersteld is.  Dit zou kunnen door een significante depreciatie van de euro, de groei van de productiviteit, een snelle daling van de loonkosten, drastische prijsverlagingen of door een combinatie daarvan.  De gemakkelijkste oplossing is echter een tijdelijke uitstap uit de euro.

7. De industrielanden kampen al jaren met lage groei en hoge werkloosheid, mede door de opkomst van nieuwe economieën.  Dit zijn structurele problemen.  Dat kan je niet oplossen met bezuinigen.  Dat moet je keren met grootschalige investeringen in onderwijs en onderzoek, waardoor je de voorsprong opnieuw kunt uitbouwen.

8. De groeilanden moeten in ieders belang de industrielanden helpen.  Zij moeten hun monetair en fiscaal beleid versoepelen en mochten zij hierdoor zelf in problemen komen, dan kunnen zij bij het IMF en de Wereldbank aankloppen voor financiële hulp.  En netto-exporteurs zoals China moeten hun economie versneld hervormen opdat de binnenlandse vraag en consumptie er fors toeneemt en opdat de waarde van hun munt apprecieert.

Op zich is Roubini niet bang voor een nieuwe recessie, zolang deze mild is.  Maar hij is wel bevreesd voor de gevolgen van een diepe recessie omdat die zou kunnen uitmonden in een nieuwe depressie.

De Grote Depressie werd eveneens voorafgegaan door foute beleidskeuzes.  De jaren dertig werden gekenmerkt door armoede, deflatie, faillissementen, handels- en valuta-oorlogen, stijgende inkomens- en rijkdomverschillen en wanhoop.  De sociale en politieke instabiliteit leidde uiteindelijk tot de opkomst van autoritaire regimes en resulteerde in de Tweede Wereldoorlog.

De beste manier om het risico op herhaling van een dergelijke reeks te voorkomen is onverwijlde daadkracht van de beleidsmakers wereldwijd.  Alleen met een rigoureuze aanpak vermijden we een Tweede Grote Depressie, aldus Roubini.

bron: Beleggers belangen