Advies en analyse

Europa heeft eindelijk teugels in handen

Donderdag 23 februari 2012 11:32

Omdat Griekenland en de eurocrisis nu al heel lang elke dag prominent in het nieuws is en het steeds maar over nieuwe noodleningen en aanvullende eisen gaat, zou je het bijna niet zeggen, maar ergens in de loop van de afgelopen maanden is er iets groots gebeurd.

Griekenland stond er veel sterker voor omdat een faillissement van dat land onvoorspelbare maar rampzalige gevolgen zou hebben voor de andere eurolanden. De banken zouden bij bosjes dreigen om te vallen, de economische groei zou met procenten tegelijkertijd omlaag tuimelen, de waarde van de euro zou rap zakken (met alle gevolgen van dien voor de inflatie) en de rentes ook in de sterke landen zouden waarschijnlijk pijlsnel klimmen. Dit laatste omdat de veilige landen ineens zeer onveilig zouden worden als ze voor de tweede keer hun banken moeten redden met geld dat ze niet hebben.

Vooral het afgelopen jaar hebben de sterke eurolanden twee dingen proberen te doen. In de eerste plaats de zwakke schakels Portugal, Spanje en Italie nat houden om het verspreiden van het virus te voorkomen. Daarnaast probeerden ze de eigen banken te versterken zodat ze een eventueel Grieks faillissement kunnen overleven. Een wezenlijk onderdeel van dat laatste was massaal verkopen van Griekse staatsobligaties.

Zolang dat proces niet afgerond was, konden de ministers van Financien heel stoer harde taal uitslaan richting Athene, als het puntje bij paaltje kwam maakten ze een nieuwe tranche van noodleningen over. Dit gebeurde ook als voor de zoveelste keer aangetoond was dat Griekenland zich niet aan de eerdere afspraken had gehouden.

Niet meer. Er is een reden waarom de opstelling van vooral Duitsland en Nederland de laatste weken veel harder is geworden. Dat is dezelfde reden waarom Eurocommissaris Neelie Kroes onlangs zei dat de Eurozone wel zonder Griekenland kan. Een jaar eerder zei ze juist het tegenovergestelde.

Tussen alle spoedvergaderingen, bezoeken van de Troika, demonstraties in Athene en stemmingen in het Griekse parlement door, zijn de Europese banken versterkt en zijn Spanje, Portugal en Italie in ieder geval voldoende nat om voorlopig niet besmet te raken. In beide speelt de Europese Centrale Bank (ECB) een cruciale rol. De banken zijn versterkt door onbeperkte leningen, sindskort voor drie jaar en met soepelere regels voor het onderpand. Italie, Spanje en Portugal krijgen hulp doordat de ECB staatsobligaties van die landen opkoopt.

Omdát de rollen nu omgedraaid zijn, kon de eurozone Griekenland dwingen uiterst vernederende voorwaarden voor een nieuw noodkrediet te slikken: het land komt onder permanent toezicht, de noodleningen komen op een bankrekening waar Athene niet zomaar bij kan en het land moet zelfs zijn grondwet wijzigen. Daarin moet nu komen te staan dat terugbetaling van schulden voorrang heeft boven overheidsuitgaven zoals pensioenen en ambtenarensalarissen. Zelfs na de instemming van Griekenland hielden de overage eurolanden de boot af.

Niet dat een eventueel – en waarschijnlijk onontkoombaar – faillissement van Griekenland niet zal leiden tot een economische en sociale chaos. Dat zal nog steeds het gevolg zijn. Met één levensgroot verschil: die chaos zal zich waarschijnlijk beperken tot Griekenland alleen.

Het enige wat de overheden van de andere Europese landen nu nog moeten doen, is het voorbeeld  van de Britse regering volgen. Die treft al voorbereidingen eigen onderdanen uit Griekenland te evacueren in geval van nood.

Deze verandering zal het verdere verloop van de crisis ingrijpend veranderen. Zo is de kans dat Griekenland uit de eurozone gedwongen zal worden, of in ieder geval niet ervan afgehouden zal worden, toegenomen. Immers, de schade zal meevallen en de eurozone zou van een groot en blijvend problem verlost worden.  Verwacht steeds hardere opstelling van de eurozone jegens Athene, oplopende spanningen en uiteindelijk uittreden van Griekenland. De kans dat de Grieken eind 2013 nog steeds met de euro betalen in gering.

Tekst: Edin Mujagic, 23 februari 2012

Edin Mujagic is monetair- en macro-econoom, publicist en promovendus aan de Universiteit van Tilburg. Hij is de auteur van het boek 'Tien jaar euro: biografie van een jonge wereldmunt' dat vorig jaar is verschenen en van Het Inflatiespook, dat begin oktober is uitgekomen. Ook richtte hij www.inflatieblog.nl op.

bron: Beleggers belangen