Expert Opinie

De laatste dagen lijkt de aswolk uit IJsland de problemen rondom de Akropolis aan het financiële oog te onttrekken. Een enkele blik op mijn Bloomberg terminal maakt echter duidelijk dat het laatste uur geslagen is voor het mediterrane land in kwestie. Vandaag bereikt de rente op de 10-jaars staatsobligatie de 7,5%. Het is slechts een kwestie van enkele dagen voordat Griekenland definitief gered gaat worden met uw geld. Op korte termijn merkt u hier vrij weinig van, op lange termijn zijn de gevolgen wellicht veel groter.

Stinkende wond

Onder het adagium “Zachte heelmeesters maken stinkende wonden” betoogde ik in mijn vorige column dat het subsidiëren van de Griekse staatsschuld vroeg of laat stinkende wonden gaat maken in de begrotingen van sterke Europese landen (Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Finland etc.).
Omdat we Griekenland niet uit de Eurozone mogen zetten (de EU streeft maar al te graag haar droom van één monetaire unie na) draaien de landen met een prudente begroting op voor de tekorten van de zwak presterende landen. Vanuit sociaal perspectief misschien een mooie gedachte, vanuit economisch perspectief een nare droom die kan uitgroeien tot een nachtmerrie.

Rug tegen de muur

Griekenland kan geen kant meer op. In mijn vorige columns heb ik herhaaldelijk deze conclusie getrokken na het bestuderen van de marktreacties op het gestuntel van de EU rondom de reddingsoperatie van de Grieken. Op deze site kunt u de columns nalezen. Wie de financiële barometer, in de vorm van de 10-jaars rente op Griekse staatsleningen, afleest kan niet anders concluderen dan dat het laatste uur voor Griekenland geslagen heeft. De rente die het land nu moet betalen (7,5%) is zo hoog, dat een gang naar het IMF en de EU inderdaad aanstaande is.

Gevolgen

Mocht Griekenland straks formeel een beroep op de EU doen, dan kan het land spoedig beschikken over een lening van € 30 miljard. Volgens de EU is het de bedoeling dat dit slechts een eenmalige actie is om het land te helpen. Maar gelooft u mij: het zal niet bij deze eenmalige financiële injectie blijven.

Zodra het land aan het infuus van de EU ligt, is er voorlopig geen weg meer terug naar de kapitaalmarkt en zullen er nog tientallen miljarden aan financiële reanimatie volgen. Ooit zal het land wel naar die markt kunnen terugkeren, maar alleen wanneer het land haar begroting overduidelijk op orde heeft. Pas op dat moment zal de markt genoegen nemen met een lagere rente op aangeboden staatsobligaties dan nu het geval is. Dat moment ligt, voor een vergrijzend land met een trage economische groei, heel ver weg.

Het verstrekken van een noodkrediet aan Griekenland gaat overigens heel eenvoudig. Sterke Europese landen geven zelf nieuwe staatsobligaties (met een relatief lage rente) uit om vervolgens dit geld door te sluizen naar Athene. Deze truc kan lange tijd goed gaan. De koper van bijvoorbeeld Nederlandse staatsobligaties maakt zich geen zorgen om de lening die wij verstrekken aan Griekenland. Het risico op wanbetalen is voor Nederland wellicht groot, maar ons land kan dit risico makkelijk dragen waardoor de koper van onze obligaties voorlopig rustig slaapt.

Oplopende rente

Hier komt echter verandering in wanneer blijkt dat de sterke Europese landen steeds meer geld via de kapitaalmarkt moeten ophalen, om dit vervolgens in de Griekse put te storten. Veel Europese landen kampen momenteel al met een relatief hoge staatsschuld (waarvan wetenschappelijk bewezen is dat dit de groei van het land remt) en krijgen de financieringslasten van een land als Griekenland er nog eens bij. Op enig moment kan de kapitaalmarkt zich dan zorgen gaan maken en een hogere rente vergoeding gaan vragen.

Zelf denk ik dat de rijke Europese landen Griekenland nog jarenlang als een soort donorland kunnen subsidiëren. De rente zal er iets door oplopen, maar een groot effect zal het niet hebben op de schatkist. De situatie verandert echter drastisch als Portugal en/of Spanje problemen op de kapitaalmarkt gaan ondervinden en ook deze landen hulp gaan zoeken bij de EU.
Indien de overige Europese lidstaten dit ook nog moeten financieren, kan de 10-jarige rente bij ons behoorlijk oplopen. Geen prettig vooruitzicht voor de houders van staatsobligaties, die geconfronteerd zullen worden met koersdalingen en tegenvallende rendementen.

Als particuliere belegger kunt u besluiten om uw belang in staatsobligaties tijdig af te bouwen om zo uw beleggingsportefeuille te beschermen. Grotere institutionele partijen zoals pensioenfondsen of verzekeraars kunnen of mogen dit vaak niet.

U kunt zich vast voorstellen welke probleem een pensioenfonds krijgt met zijn dekkingsgraad wanneer de ruggengraat van de beleggingsportefeuille (de staatsobligaties) te maken krijgt met een financiële hernia. Geen prettig vooruitzicht voor een hele generatie Babybomers die rekent op een maandelijks pensioen!

Scenario

Natuurlijk schets ik met bovenstaand verhaal slechts één van de vele scenario’s die zich kunnen aftekenen rondom de huidige problemen met overheidstekorten en staatsschulden. Misschien zie ik de toekomst door de IJslandse stofwolken te grauw in en klaart de lucht in Portugal of Spanje sneller dan verwacht op. De geschiedenis van financiële crisissen en daarmee snel oplopende overheidstekorten leert ons echter andere lessen.

Zelf hoop ik van harte dat ik het fout zie en een fabelachtig economisch herstel bij deze landen zijn intrede doet. Een dergelijke ontwikkeling voorkomt immers dat wij ons straks vertillen aan de oplopende lasten van een monetaire reddingsoperatie en het Griekse probleem als een paard van Troje in de polder belandt.

Jan de Koning (1981) is fondsbeheerder bij Somerset Capital Partners en beheert het Somerset Capital Partners Value Fund en het Somerset Capital Partners Commodities Fund. Beide fondsen beleggen op een ondernemende manier in ondergewaardeerde aandelen en grondstoffen. Uniek in Nederland is de hierbij gehanteerde ‘no cure, no pay’ vergoedingstructuur.