Expert Opinie

Aanstaande zondag speelt Oranje in Johannesburg tegen Spanje om de kampioenstitel. Tijdens de wedstrijd zal de Oranjekoorts waarschijnlijk een climax bereiken. Deze koorts is bij de meeste voetbalfans de afgelopen weken (en voor sommige fans maanden) al langzaam opgelopen. Of we komende zondag winnen of niet, na een eventuele huldiging zal de koorts langzaam verdwijnen en het ‘normale’ leven terugkeren. De huidige Oranjekoorts vertoont wat mij betreft grote parallelen met het beleggingssentiment van de afgelopen maanden. Het is echter de vraag of de AEX de finale van de tijdelijke bearmarkt al achter zich heeft liggen, of dat deze nog ‘gespeeld’ moet worden.

Double-dip koorts

Net zoals het wereldkampioenschap voetbal het gesprek van de dag is onder Oranjefans, zo beheerst de huidige macro-economische situatie en de angst voor een mogelijke nieuwe economische neergang (de double-dip) het leven van menig belegger. Wellicht vergezocht, maar ik zie parallellen. Zo was de interesse voor WK-kaarten aan het begin van dit jaar niet groot te noemen. Echter, nu Oranje in de finale staat vechten supporters om kaartjes en vliegtuigtickets. Sommige fans zijn zelfs bereidt om de kaartjes bestens te kopen, voor hen maakt de prijs weinig uit.
 

Op de effectenbeurs zien we een zelfde fenomeen. Aan het begin van dit jaar speelde de macro-economische onzekerheden over overheidsbezuinigingen, ‘double-dips’ en tegenvallende groei bijna geen rol. De spreads tussen staatsobligaties van gezonde Europese landen (Duitsland, Nederland) en de ongezonde Europese landen (Griekenland, Portugal, Spanje) vertoonde weinig schommelingen. De focus lag op bedrijfscijfers en winstontwikkelingen. Het was de tijd dat er sinds lange tijd weer reclames voor beleggingsfondsen op de radio en TV werden uitgezonden.

Amper een half jaar later zijn beleggers uit de ongezonde staatsobligaties gevlucht en is de vraag naar bijvoorbeeld Nederlandse staatsobligaties zo hoog, dat de 10-jaars rente naar het laagste niveau in decennia is gedaald. Als ik zie hoe fel (volatiliteit) de markt reageert op macro-economische ontwikkelingen, dan kan ik niet anders concluderen dan dat beleggers bevangen zijn door de ‘doubledip koorts’. De beurs laat dit zelf ook zien.

Grafiek: Ontwikkeling AEX index afgelopen twee jaar. Brom: Bloomberg

Er is geen andere indicator die het beleggingssentiment zo goed in beeld brengt als de aandelenmarkt zelf. Op de bovenstaande grafiek ziet u dat de AEX sinds april in een zijwaartse tradingrange noteert. Andere aandelenindices bevestigen dit beeld, waarbij vooral de indices van de zuidelijke Europese landen binnen neerwaartse trends bewegen.
 

Het zijwaartse tot lagere koerspatroon op deze indices is illustratief voor het huidige negatieve sentiment, waar de angst voor een double-dip overheerst. Zelf ben ik geen aanhanger van een dergelijk scenario, al lijkt de markt wel een tijdelijke groeivertraging in te prijzen getuige het zijwaartse koerspatroon.
 

2004

Grafiek: De zijwaartse tradingrange van 2004. Brom: Bloomberg

De huidige situatie doet mij eerder denken aan het jaar 2004. Ook toen was de index ‘gevangen’ binnen een zijwaartse tot dalende tradingrange. De economie in Europa en de VS was destijds herstellende van de milde recessie die volgde op het barsten van de ‘dot-com’ of internetzeepbel. Toen in het derde kwartaal van 2004 duidelijk werd dat de bedrijfswinsten verder aantrokken, maakte de aandelenbeurs een inhaalslag en werd de tradingrange aan de bovenzijde verlaten.
 

Finale al gehad?

Net zoals een voetbaltoernooi eindigt met het spelen van de finale (waarin de nervositeit onder fans een hoogtepunt bereikt), zo bereikt een aandelenindex vaak de bodem wanneer de paniek onder beleggers het hoogst is (de bekende verkoopclimax). Dit jaar bereikte de AEX haar laagste stand op een niveau van 302 punten op 27 mei. Werd op dat moment de finale van de kortstondige bearmarkt gespeeld? Vormde die dag dé climax en kunnen we ons nu opmaken voor een verder herstel van de markt? Wat mij betreft speelden we toen de halve finale op de AEX. Het rommelige herstel wat sindsdien namelijk heeft plaatsgevonden is in mijn ogen weinig overtuigend te noemen.

Ik mis bovendien een echte verkoopclimax waarbij de index onder belangrijk geachte steunniveaus (AEX 300) is gezakt en de paniekbarometers naar boven zijn uitgeslagen. Pas wanneer hier sprake van is, kan het voor indexbeleggers lonen om nieuwe lange termijn posities in te nemen zoals ik al eerder heb verteld in een oude column voor beurs.nl.

Mochten de ‘bears’ en de ‘bulls’ de komende maanden de finale bereiken, dan denk ik dat de bulls net als in 2004 uiteindelijk als winnaar uit de strijd komen.

Jan de Koning (1981) is Hedge Fund Manager bij Somerset Capital Partners en beheert het Somerset Capital Partners Value Fund en het Somerset Capital Partners Commodities Fund. Beide fondsen beleggen op een ondernemende manier in ondergewaardeerde aandelen en grondstoffen. Uniek in Nederland is de hierbij gehanteerde ‘no cure, no pay’ vergoedingstructuur.