Expert Opinie

 De aanhoudende politieke onrust in het Midden Oosten en de ramp in Japan hebben berichten over de hernieuwde stijging van prijzen in de agribusiness naar de achtergrond verdreven. Dat is ten onrechte. Prijzen voor verschillende graansoorten zijn afgelopen jaar met 80% en meer gestegen. Het ziet er naar uit dat de wereld aan het begin staat van een langdurige periode van prijsstijgingen. Een combinatie van incidentele en structurele factoren ligt daar aan ten grondslag.

De structurele context

Er is al veel gesproken en geschreven over de trends die de verhouding tussen vraag en aanbod structureel kunnen bedriegen. We zetten de belangrijkste trends op een rij. De vraag naar landbouwproducten neemt toe, omdat meer mensen in vooral Azië meer te besteden hebben. De betere inkomenspositie laat zich het best aflezen aan een grotere vraag naar vlees. Voor de productie van vlees is vijf tot tienmaal zoveel landbouwgrond nodig dan voor een even calorierijk vegetarisch dieet. Dankzij de aanhoudende bevolkingsgroei in bijvoorbeeld Azië en Afrika zal de vraag naar vlees nog een lange tijd blijven groeien.

Een tweede structurele probleem is dat het steeds moeilijker wordt nieuwe landbouwgrond onder de ploeg te nemen. Vooral de verstedelijking eist meer en meer grond op. En dan is er de toenemende concurrentie van de biobrandstof. Een tekort aan water vormt in sommige delen van de wereld een bedreiging voor de opbrengst per hectare. Trouwens de opbrengst per hectare stagneert sowieso. Dat is voor een deel te wijten aan het achter blijven van investeringen en R&D in de landbouw. De Groene Revolutie van de vorige eeuw is ten einde, maar een nieuwe revolutie die de opbrengsten per hectare weer fors doet stijgen, laat nog op zich wachten. En dan is er tenslotte nog het probleem van infrastructuur. In vooral Afrika is het voor veel keuterboertjes onmogelijk krediet te krijgen om hun bedrijfsniveau te verbeteren. Onvoldoende vervoersmogelijkheden, maar ook een gebrekkige kennis van zaken hebben als gevolg dat bijna 50% van de potentiële voedselproductie niet op de markt komt.

De korte termijn

De structurele problemen zijn bekend, maar een afdoend antwoord laat vooralsnog op zich wachten. Het ligt daarom voor de hand dat prijzen eerder zullen blijven stijgen, dan weer gaan dalen. De omvang van de stijging is afhankelijk van incidentele factoren. Een wel zeer ingrijpende factor heet het weer. Aanhoudende droogte in Rusland en Argentinië gecombineerd met zware regenval in Canada en Australië hebben de oogsten in die landen doen mislukken. En dan is er nog La Nina die de weersomstandigheden in bijvoorbeeld delen van de VS en de Filippijnen nadelig beïnvloedt. Tenslotte menen mensen die het kunnen of moeten weten, dat klimaatsverandering een rol gaat spelen of al speelt. Dan kijken ze naar de aanhoudende droogte in China.

Niet alleen het weer is van invloed op de prijsontwikkeling, handelspolitieke overwegingen zijn dat eveneens. In 2007/08 besloten meer dan dertig overheden de export van rijst te stoppen om de eigen markt te beschermen. Dat verstoorde niet alleen de internationale prijsverhoudingen, maar het maakte het de boeren van die landen onmogelijk om van de hogere prijzen te profiteren door extra te gaan produceren.

De olieprijs is een derde potentiële verstorende factor. De landbouw is energie-intensief en verbruikt meer dan 10% van alle energie. Tegelijkertijd is de landbouwsector in een aantal landen leverancier van biobrandstoffen en dat heeft ook een prijsopdrijvend effect.

 
Een laatste verstorende factor heet de speculant te zijn. Uitvoerig onderzoek[i] naar de rol van de speculant in de ‘voedselcrisis’ van 2007/08 heeft niet aangetoond dat het actoren op de financiële markten waren die medeverantwoordelijk waren voor de stijging van de voedselprijzen. Financiële markten lijken eerder te volgen dan te initiëren. Dat neemt niet weg dat landbouwproducten een interessante vermogensklasse zijn. De prijs ervan is het gevolg van bewegingen in de sector zelf en niet van gebeurtenissen op de financiële markten. De geringe correlatie maakt agribusiness interessant als instrument voor de portfoliodiversificatie (voor een goede spreiding in de beleggingsportefeuille).

Tenslotte

Het heeft er de schijn van dat de wereld gevoeliger is geworden voor prijsschommelingen op de agrarische markten. Prijzen zullen, zo is de verwachting, aan de hoge kant blijven. Daar kan wel het een en ander aan gedaan worden. Het verdient aanbeveling om het kennisniveau van de keuterboer in grote delen van de wereld te verbeteren. Dat zal op korte termijn de opbrengsten kunnen verhogen. Meer investeringen in de landbouw zijn dan absoluut noodzakelijk. Het zou een goede zaak zijn als er weer behoorlijke voorraden aangelegd worden als wapen tegen plotselinge tekorten. En tenslotte zou het geen kwaad kunnen meer en betere data te verzamelen over bijvoorbeeld het niveau van voorraden, productieverwachtingen en consumentengedrag. Dat zou betrokken partijen in staat moeten stellen goed gemotiveerde beslissingen te nemen. Zo wordt de dagelijkse kost niet te kostbaar voor de minder bedeelde consument.

De auteur is zelfstandig gevestigd analist. Hij schrijft over uiteenlopende onderwerpen die de beleggingswereld raken. Daarnaast geeft hij lezingen en presentaties. De auteur is als partner verbonden aan De Weygerbergen, bureau voor performancemeting en vermogensbegeleiding in Eindhoven, www.Weygerbergen.com. Reacties? cor.wijtvliet@weygerbergen.com.